1853-1854

1853

In mei meent de Leeuwarder Courant met 'voldoende zekerheid' te kunnen melden, dat de Regering eerdaags de concessie voor de Noorder Spoorweg gaat verlenen. Op 6 mei geeft de Minister van Binnenlandse Zaken bij beschikking aan met Balkema en Comp. onderhandelingen te willen beginnen. Hij stelt als voorwaarde dat Balkema binnen 1 maand maar liefst f 1.000.000,- moet storten om daarmee aan te tonen dat hij in staat is het werk te voltooien. Hij krijgt dan 3 concessies, waaronder de lijn Harlingen-Leeuwarden-Groningen-Duitse grens.

In juli het bericht dat Balkema het vereiste bedrag niet op tafel heeft gekregen. Men is weer 'terug bij af'. Wel zou er van andere kant een nieuwe concessie zijn aangevraagd. Er worden ook namen genoemd: Ruysenaers van de onderzeese telegraaf en ene kapitein De Leeuw, beiden uit Den Haag.

Ondertussen speelt de handel al in op de aanstaande aanleg van de Noorder Spoorweg. In vele dagbladen wordt de verkoop aangekondigd van een landgoed in het noorden van de provincie Drenthe. Het betreft hier landgoed Ter Heyl. Het landgoed van 1.700 hectare wordt te koop aangeboden als "waardoor of langs ligtelijk de gewenste spoorweg van Leeuwarden op Groningen zal gelegd worden".

Landgoed Ter Heyl
(klik op de afbeelding voor een vergroting)

1854

Er melden zich weer nieuwe gegadigden voor een concessie van de Noorder Spoorweg. Het zijn niet de minste personen:

Mr. C.S. Sixma, baron van Heemstra, advocaat te Leeuwarden en lid van Provinciale Staten;
Baron van Lijnden, grondeigenaar te Beetsterzwaag;
H.L. baron van Heemstra, grondeigenaar en jagermeester des Konings in Friesland, te Veenklooster en
Bernelot Moens & Co, cargadoors te Harlingen.

De Minister van Binnenlandse Zaken wil een particulier initiatief wel steunen door garant te staan voor een gedeelte van de rente die moet worden betaald. Gaat de Tweede Kamer hiermee niet akkoord, dan komt de meest geschikte aanvraag voor een concessie in aanmerking. Vanuit de handelswereld wordt kritiek gehoord. De voorwaarden voor een concessie zouden veel te zwaar zijn. Enkele gemeentebesturen in Friesland zouden er bij de Minister op moeten gaan aandringen een concessie te verlenen voor een andere spoorlijn, namelijk een lijn van Leeuwarden, dwars door de provincie richting Wolvega. In de gemeenteraad van Leeuwarden besluit men de concessieaanvraag van Sixma en c.s. te steunen, namelijk een spoorlijn van Harlingen, via Leeuwarden in de richting van Twente, met een zijlijn naar Groningen.

In oktober doen geruchten de ronde dat Sixma en c.s. aan de Minister hebben verklaard de concessie te aanvaarden, onder voorwaarde dat deze in gedeelten wordt uitgevoerd.