Spoorwegplannen in Nederland waren er vanaf 1831. Spoorlijnen zouden de zeehavens Amsterdam en Rotterdam moeten verbinden met Duitsland. In 1837 werd de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij opgericht. De eerste spoorlijn zou echter niet van Amsterdam naar Duitsland worden aangelegd, maar van Amsterdam naar Haarlem. Deze werd in exploitatie gebracht op 20 september 1839. Deze lijn werd tussen 1842 en 1847 via Leiden, Den Haag en Delft verlengd naar Rotterdam.
De tweede spoorlijn in Nederland liep van Amsterdam naar Utrecht: de Rhijnspoorweg. Deze werd aangelegd in 1843. In 1845 werd de lijn

Inwijding van de IJzeren spoorweg in 1839.
(klik op de afbeelding voor een vergroting)

verlengd naar Arnhem. In 1855 werd nog een ‘zijlijn’ tussen Utrecht en Rotterdam aangelegd. Pas in 1856 werd de verbinding tussen Arnhem en het Duitse spoorwegnet tot stand gebracht.

In Zuid-Nederland werden de eerste spoorlijnen aangelegd vanaf 1853. Het waren verlengingen van buitenlandse spoorlijnen: Aken-Maastricht (1853) en Antwerpen-Roosendaal (1854).

Vanaf 1845 kwam ook Noord-Nederland in beeld betreffende de aanleg van spoorwegen. Net als in 1831 bij Amsterdam en Rotterdam het geval was, met de wens de zeehaven Harlingen met een spoorlijn met Noord-Duitsland te verbinden. Vanuit Harlingen zouden dan met stoomboten agrarische producten en vee vanuit Duitsland, maar ook vanuit Groningen en Friesland, naar Engeland kunnen worden vervoerd. Het bleef lange tijd slechts bij plannen maken en concessies aanvragen, concessies verlenen en weer laten verlopen.

Kaart van Nederland met de in 1860 in exploitatie gebrachte spoorlijnen.
(klik op afbeelding voor een vergroting)

De Noorder spoorweg.

Plannen waren er vanaf 1845. Pas in 1863 werd de eerste spoorlijn, die van Harlingen naar Leeuwarden, in exploitatie gebracht. In 1866 kwam er een verbinding tot stand tussen Leeuwarden en Groningen.
Op deze site wordt dieper ingegaan op het traject Leeuwarden-Groningen en dan met name het deel van de lijn dat door de gemeente Tytsjerksteradiel loopt. 

De Plannen (tijdvak tussen 1845-1863)
De Aanleg (tijdvak 1863-1867)

De Noorderspoorweg.
(klik op de afbeelding voor een vergroting)